https://biologija.rs/8685.86fd54676b4a958a.js

1"use strict";(self.webpackChunkbio_app=self.webpackChunkbio_app||[]).push([[8685],{8685(F,t,o){o.d(t,{RaznovrsnostZivotaModule:()=>d});var r=o(9769),n=o(3049),a=o(5547),j=o(5580),k=o(2552);let m=(()=>{class i{constructor(){}ngOnInit(){}static{this.\u0275fac=function(e){return new(e||i)}}static{this.\u0275cmp=a.VBU({type:i,selectors:[["app-raznovrsnost-zivota"]],standalone:!1,decls:220,vars:0,consts:[[1,"container","space-2","space-3-top--lg","page-biology-submenu"],[1,"text-center","mb-4"],["src","assets/images/kolaz.jpg","alt","kola\u017e","width","300","height","350","hspace","20","vspace","20",1,"fltrt"],["routerLink","/biologija"],["src","assets/images/carstva.gif","alt","carstva",1,"fltrt"],["routerLink","/prokariote"],["routerLink","/karakteristike-zivotinje"],[1,"text-center","mt-4","mb-3"],["src","assets/images/sema_brojnosti2.gif","alt","brojnost \u017eivotinjskih grupa","hspace","20","vspace","20",1,"fltrt"],["src","assets/images/konvergencija_kod_zivotinja.gif","alt","Konvergencija kod \u017eivotinja","hspace","20","vspace","20",1,"fltrt"],["id","konvergencija","name","konvergencija"],[1,"text-center","mt-4","mb-2"],[1,"d-flex","justify-content-center","my-3"],["border","2",1,"table","table-bordered","table-sm","raznovrsnost-zivota-tabela"]],template:function(e,g){1&e&&(a.nrm(0,"app-menu"),a.j41(1,"div",0),a.nrm(2,"app-breadcrumb"),a.j41(3,"h1",1),a.EFF(4,"Raznovrsnost \u017eivota"),a.k0s(),a.nrm(5,"img",2),a.j41(6,"p"),a.EFF(7,"\u017divot predstavlja najvi\u0161u formu kretanja materije, najslo\u017eeniju i najzna\u010dajniju pojavu prirode. Priroda \u017eivota je jo\u0161 nedovoljno poznata da bi se mogla dati jedna zadovoljavaju\u0107a i nesporna definicija."),a.k0s(),a.j41(8,"p"),a.EFF(9,"U "),a.j41(10,"a",3),a.EFF(11,"biologiji"),a.k0s(),a.EFF(12,", glavnoj nauci koja se bavi prou\u010davanjem \u017eivota, \u017eivo bi\u0107e je svaka jedinka koju odlikuju \u017eivotni procesi. \u017diva bi\u0107a podle\u017eu evolutivnim mehanizmima, \u0161to zna\u010di da su podlo\u017ena promenama. Tako\u0111e, svaki \u017eivi organizam je sa\u010dinjen iz \u0107elija. \u0160to se ti\u010de ostalih niova organizacije, oni se razlikuju u zavisnosti od slo\u017eenosti samog organizma."),a.k0s(),a.j41(13,"p"),a.EFF(14,"Jedino mesto u svemiru za koje se zna da je na njemu mogu\u0107 \u017eivot jeste Zemlja. Kao i ostala \u017eiva bi\u0107a \u017eivotinje su zauzele sva podru\u010dja izme\u0111u donjeg sloja Zemljine atmosfere i dna okeana. \u017divotinje naseljavaju svaki ugao zemaljske kugle i mogu se na\u0107i u izuzetnom mno\u0161tvu oblika, veli\u010dina i boja; shodno tome predmet izu\u010davanja zoologije veoma je obiman."),a.k0s(),a.j41(15,"p"),a.EFF(16,"Koliko vrsta \u017eivotinja postoji na Zemlji? Jedan milion, deset miliona, 50 miliona?"),a.nrm(17,"br")(18,"br"),a.EFF(19,' Do danas je opisano oko dva miliona vrsta - smatra se da je stvaran broj nekoliko puta ve\u0107i. Koliko nepoznatih vrsta riba je skriveno u dubinama okeana, koliko vrsta insekata je ostalo neotkriveno u tropskim pra\u0161umama? Sude\u0107i po broju "novih" insekata koji se pronalaze svake godine, oni za koje se zna, su samo deli\u0107 onoga \u0161to postoji. Zbog toga neki istra\u017eiva\u010di procenjuju da mo\u017eda samo insekata postoji 50 miliona vrsta.'),a.k0s(),a.j41(20,"p"),a.EFF(21,"Velika raznovrsnost \u017eivota sadr\u017eana u drugim grupama ne mo\u017ee da se meri s najpoznatijim ki\u010dmenjacima po pitanju veli\u010dine, snage ili op\u0161te popularnosti."),a.k0s(),a.j41(22,"p"),a.EFF(23,"Za ve\u0107inu ljudi lenjivci se ne nalaze u istoj ligi u kojoj su tigrovi, niti se cvr\u010dci i rakovi mogu takmi\u010diti sa delfinima i pandama. Ipak, ove relativno nepopularne \u017eivotinje sposobne su za zadivljuju\u0107e podvige. Na primer, sipa putuje na mlazni pogon, dagnje menjaju pol kad ostare, mravi \u017eive u slozi u kolonijama od vi\u0161e miliona \u010dlanova. "),a.k0s(),a.j41(24,"p"),a.EFF(25,"Raznovrsnost \u017eivota me\u0111u ki\u010dmenjacima je zbunjuju\u0107a. Plavi kit je dug 30m dok je najmanji salamander kra\u0107i od 3 cm. Ostatak se pojavljuje u svim oblicima i veli\u010dinama izme\u0111u ove dve krajnosti. Ipak, ki\u010dmenjaci se ne isti\u010du samo telom, nego neobi\u010dnim na\u010dinima njihovog kori\u0161cenja. Na primer, gu\u0161terica \u0107e odbaciti rep ako gladni predator sklopi \u010deljusti oko njega. I dok bezrepi gmizavac be\u017ei, njegov napada\u010d se bavi priveskom koji se jo\u0161 vrti. "),a.k0s(),a.j41(26,"p"),a.EFF(27,"\u010cudnovata \u017eaba predstavlja jo\u0161 jedno iznena\u0111enje. Dok 

1svi drugi ki\u010dmenjaci starenjem rastu, ovaj vodozemac u stvari urasta tako da su punoglavci ve\u0107i nego odrasla \u017eaba. "),a.k0s(),a.j41(28,"p"),a.EFF(29,"A slepi mi\u0161evi, koji lete zahvaljuju\u0107i ko\u017ei koja je razapeta preko izdu\u017eenih kostiju prednjih nogu, uspevaju da lociraju plen u mraku koriste\u0107i sonar. Oni ispu\u0161taju visoke krikove koji se odbijaju od okolnih predmeta, a vreme potrebno za povratak jeke ozna\u010dava veli\u010dinu i mesto onoga \u0161to se tamo nalazi. Ovo su samo tri primera izuzetne raznovrsnosti prisutne u kraljevstvu ki\u010dmenjaka. "),a.k0s(),a.j41(30,"p"),a.EFF(31,"Svi \u017eivi organizmi se kre\u0107u, pa \u010dak i biljke, iako pokreti biljaka nisu toliko o\u010digledni kao kod ostalih. \u017divotinje se kre\u0107u da bi umakle grabljivcima, da bi prona\u0161le hranu ili partnera ili da bi izbegle neku neprijatnu situaciju. Pokret kod \u017eivotinja i kod ljudi podrazumeva pokretanje mi\u0161i\u0107a skeleta. Kod nekih beski\u010dmenjaka, kao na primer kod insekata, skelet se nalazi van tela (trupa). Sisari i ostali ki\u010dmenjaci imaju skelet sa\u010dinjen od kostiju koji se nalazi unutar tela (trupa). Kosti se me\u0111usobno dodiruju preko zglobova, koji skeletu daju pokretljivost, fleksibilnost i omogu\u0107avaju mno\u0161tvo pokreta. "),a.nrm(32,"br")(33,"br")(34,"br")(35,"img",4),a.k0s(),a.j41(36,"p"),a.EFF(37,"\u017divi svet se deli na 5 carstava:"),a.nrm(38,"br"),a.k0s(),a.j41(39,"p"),a.EFF(40,"MONERA-jedno\u0107elijski "),a.j41(41,"a",5),a.EFF(42,"prokariotski"),a.k0s(),a.EFF(43," organizmi (bakterije)"),a.nrm(44,"br"),a.k0s(),a.j41(45,"p"),a.EFF(46,"PROTISTA-jedno\u0107elijski eukariotski organizmi"),a.nrm(47,"br"),a.k0s(),a.j41(48,"p"),a.EFF(49,"PLANTAE-carstvo biljaka"),a.nrm(50,"br"),a.k0s(),a.j41(51,"p"),a.EFF(52,"ANIMALIA- carstvo "),a.j41(53,"a",6),a.EFF(54,"\u017eivotinja"),a.k0s(),a.EFF(55,", gde pripada i \u010dovek"),a.nrm(56,"br"),a.k0s(),a.j41(57,"p"),a.EFF(58,"FUNGI-carstvo gljiva"),a.nrm(59,"br")(60,"br")(61,"br"),a.k0s(),a.j41(62,"div",7)(63,"h4"),a.EFF(64,"Osnovni principi taksonomije i sistematike \u017eivih bi\u0107a"),a.k0s()(),a.j41(65,"p"),a.EFF(66,"Pod klasifikacijom organizama podrazumeva se njihovo sre\u0111ivanje i grupisanje po sli\u010dnosti i srodstvu, redosledom kojim su nastajali u prirodi tokom evolucije. Klasifikacija organizama neophodna je zbog njihovog ogromnog broja (biolozi pretpostavljaju da danas na planeti Zemlji \u017eivi izmedu 3 i 10 miliona razli\u010ditih vrsta organizama). "),a.k0s(),a.j41(67,"p"),a.EFF(68,"Da bi se obavila klasifikacija organizama, neophodno je poznavanje morfologije, ekologije i embrionalnog razvoja tih organizama, a izuzetno su korisni i paleontolo\u0161ki podaci. "),a.nrm(69,"img",8),a.k0s(),a.j41(70,"p"),a.EFF(71,"Najstarije klasifikacije bile su zasnovane, po pravilu, na izra\u017eenim morfolo\u0161kim karakteristikama, na\u010dinu \u017eivota i mestu na kome organizmi \u017eive. To su bile vrlo \u010desto ve\u0161ta\u010dke klasifikacije, jer je pri grupisanju kao primaran parametar uziman spolja\u0161nji izgled. Takav pristup dovodio je do brojnih gre\u0161aka, na primer do grupisanja vrsta koje uop\u0161te nisu srodne (npr. kitovi su svrstavani u ribe samo zato \u0161to na prvi pogled podse\u0107aju na ribe). Sa druge strane, mnogi srodni organizmi su razdvajani samo zato \u0161to po spolja\u0161njoj morfologiji nisu li\u010dili. U savremenoj klasifikaciji ima mnogo primera da su ekolo\u0161ka, fiziolo\u0161ka, citolo\u0161ka, molekularno-geneti\u010dka i druga istra\u017eivanja pomogla u determinaciji organizama i njihovoj klasifikaciji, a \u010desto su odlu\u010duju\u0107u ulogu imali paleontolo\u0161ki podaci. "),a.k0s(),a.j41(72,"p"),a.EFF(73,"Ekolo\u0161ka prou\u010davanja su pokazala da se biljke i \u017eivotinje prilago\u0111avaju uslovima sredine na vrlo aktivan nacin. "),a.nrm(74,"br"),a.EFF(75," Adaptiranost organizama na spolja\u0161nju sredinu ogleda se u: "),a.nrm(76,"br"),a.k0s(),a.j41(77,"p"),a.EFF(78,"- njihovom spolja\u0161njem izgledu, "),a.nrm(79,"br"),a.k0s(),a.j41(80,"p"),a.EFF(81,"- anatomskoj gra\u0111i i "),a.nrm(82,"br"),a.k0s(),a.j41(83,"p"),a.EFF(84,"- u karakteru fiziolo\u0161kih procesa"),a.k0s(),a.j41(85,"p"),a.EFF(86,"Priroda je puna primera koji pokazuju blisku povezanost oblika i funkcija sa uslovima spolja\u0161nje sredine (primer: razlike izme\u0111u rasa - crnci, arapi, kinezi; razlike izme\u0111u polarne lisice i tropske lisice). "),a.nrm(87,"img",9),a.EFF(88," Upravo zbog te povezanosti, odnosno sposobnosti adaptacije uslovima sredine, \u010desto se, pod sli\u010dnim \u017eivotnim uslovima javljaju sli\u010dne \u017eivotne forme biljaka i \u017eivotinja koje su u sistematskom pogledu vrlo udaljene. Pojava sli\u010dnosti u obliku i funkciji kod filogenet

1ski vrlo udaljenih organizama naziva se EKOLO\u0160KA "),a.j41(89,"a",10),a.EFF(90,"KONVERGENCIJA"),a.k0s(),a.EFF(91," ili ANALOGIJA."),a.nrm(92,"br")(93,"br"),a.EFF(94," SISTEMATIKA - predstavlja nau\u010dno prou\u010davanje tipova i razli\u010ditosti organizama i svih srodni\u010dkih odnosa me\u0111u njima."),a.nrm(95,"br")(96,"br"),a.EFF(97," TAKSONOMIJA -(poreklom od gr\u010dkih re\u010di taxis, red, polo\u017eaj i nomos, zakon) bavi se klasifikovanjem organizama, tako da se \u010desto ka\u017ee da je \u201dTAKSONOMIJA - teorija i praksa klasifikovanja organizama\u201d. Ona obuhvata imenovanje, opisivanje, rangiranje i razvrstavanje organizama po hijerarhijskom principu od evolutivno starijih i jednostavnijih do mladih, savremenih i slo\u017eenijih oblika. Sistem klasifikacije po\u010dinje konceptom "),a.j41(98,"strong"),a.EFF(99,"VRSTE"),a.k0s(),a.EFF(100,". "),a.nrm(101,"br"),a.k0s(),a.j41(102,"ul")(103,"li")(104,"strong"),a.EFF(105,"VRSTA"),a.k0s(),a.EFF(106," (species) predstavlja skup jedinki koje imaju su\u0161tinske sli\u010dnosti u anatomskoj gra\u0111i i koje se slobodno ukr\u0161taju i daju plodno potomstvo. "),a.k0s(),a.j41(107,"li"),a.EFF(108,"Srodne vrste grupisane su u"),a.j41(109,"strong"),a.EFF(110," ROD "),a.k0s(),a.EFF(111,"(genus) "),a.nrm(112,"br"),a.k0s(),a.j41(113,"li"),a.EFF(114,"Srodni rodovi \u010dine "),a.j41(115,"strong"),a.EFF(116,"FAMILIJU "),a.k0s(),a.EFF(117,"(familia) "),a.nrm(118,"br"),a.k0s(),a.j41(119,"li"),a.EFF(120,"Srodne familije svrstavaju se u "),a.j41(121,"strong"),a.EFF(122,"RED "),a.k0s(),a.EFF(123,"(ordo) "),a.nrm(124,"br"),a.k0s(),a.j41(125,"li"),a.EFF(126,"Srodni redovi objedinjuju se u "),a.j41(127,"strong"),a.EFF(128,"KLASU"),a.k0s(),a.EFF(129," (classis)"),a.nrm(130,"br"),a.k0s(),a.j41(131,"li"),a.EFF(132,"Klase organizama sa istom op\u0161tom gra\u0111om \u010dine "),a.j41(133,"strong"),a.EFF(134,"TIP "),a.k0s(),a.EFF(135,"(phylum) "),a.nrm(136,"br"),a.k0s(),a.j41(137,"li"),a.EFF(138,"Svi filumi objedinjeni su u "),a.j41(139,"strong"),a.EFF(140,"CARSTVO"),a.k0s(),a.EFF(141," (regnum)"),a.nrm(142,"br"),a.k0s()(),a.j41(143,"p")(144,"strong"),a.EFF(145,"NOMENKLATURA"),a.k0s(),a.EFF(146," je deo sistematike koji se bavi davanjem naziva taksonima. Danas je u upotrebi binarna nomenklatura koju je uveo Karl Line, 1758 godine (Hipoderma bovis, Linne, 1758)."),a.k0s(),a.j41(147,"p"),a.EFF(148,'"Karl Line je uspostavio konzistentnu upotrebu binominalnog imenovanja biljaka i \u017eivotinja, kao i klasifikaciju utemeljenu na hijerarhijskom principu srodni\u010dkih grupa (taksona vi\u0161eg ranga), zbog \u010dega se izvesno mo\u017ee smatrati "ocem taksonomije". '),a.k0s(),a.j41(149,"p"),a.EFF(150,'Predlog nove klasifikacije Line izneo je u dva dela, Systema Naturae i Species Plantarum, \u0161tampana iste, 1753 godine. Do dana\u0161njih dana ovakvo razvrstavanje i imenovanje \u017eivih bi\u0107a na Zemlji prepoznaje se kao Lineova taksonomija. Veliki, ako ne i najve\u0107i broj biljnih i \u017eivotinjskih vrsta i danas nosi iza svog nau\u010dnog imena oznaku L., kao prepoznatljivo Lineovo autorstvo." '),a.k0s(),a.j41(151,"div",11)(152,"strong"),a.EFF(153,"Klasifikacija \u010doveka"),a.k0s(),a.j41(154,"div",12)(155,"table",13)(156,"TR")(157,"TH"),a.EFF(158," KATEGORIJA "),a.k0s(),a.j41(159,"TH"),a.EFF(160," TAKSON "),a.k0s(),a.j41(161,"TH"),a.EFF(162," KARAKTERISTIKE "),a.k0s()(),a.j41(163,"TR")(164,"TD"),a.EFF(165," Carstvo "),a.k0s(),a.j41(166,"TD"),a.EFF(167," Animalia "),a.k0s(),a.j41(168,"TD"),a.EFF(169," Heterotrofni, vi\u0161e\u0107elijski organizmi bez \u0107elijskog zida, poseduju pokretni stadijum u okviru \u017eivotnog ciklusa "),a.k0s()(),a.j41(170,"TR")(171,"TD"),a.EFF(172," Phylum "),a.k0s(),a.j41(173,"TD"),a.EFF(174," Chordata "),a.k0s(),a.j41(175,"TD"),a.EFF(176," \u017divotinje sa dorzalnim cevastim nervnim stablom,notohordom, "),a.nrm(177,"BR"),a.EFF(178,"\u017edrelnim \u0161kr\u017enim prorezima bar na nekom stadijumu \u017eivotnog ciklusa "),a.k0s()(),a.j41(179,"TR")(180,"TD"),a.EFF(181," Classis "),a.k0s(),a.j41(182,"TD"),a.EFF(183," Mammalia "),a.k0s(),a.j41(184,"TD"),a.EFF(185," Hordata sa samo jednom kosti u donjoj vilici,telo pokriveno dlakom, mlade uzgajaju mlekom"),a.nrm(186,"BR"),a.EFF(187," iz mle\u010dnih \u017elezda majke "),a.k0s()(),a.j41(188,"TR")(189,"TD"),a.EFF(190," Ordo "),a.k0s(),a.j41(191,"TD"),a.EFF(192," Primates "),a.k0s(),a.j41(193,"TD"),a.EFF(194," Prvobitno arborealni (\u017eiveli na drve\u0107u) sisari,sa spljo\u0161tenim prstima i noktima, vid

1om kao"),a.nrm(195,"BR"),a.EFF(196,"najznacajnijim \u010dulom i smanjenom ulogom \u010dula mirisa "),a.k0s()(),a.j41(197,"TR")(198,"TD"),a.EFF(199," Familia "),a.k0s(),a.j41(200,"TD"),a.EFF(201," Hominidae "),a.k0s(),a.j41(202,"TD"),a.EFF(203," Primate sa bipednim na\u010dinom lokomocije,spljo\u0161tenim licem, binokularnim vidom "),a.k0s()(),a.j41(204,"TR")(205,"TD"),a.EFF(206," Genus "),a.k0s(),a.j41(207,"TD"),a.EFF(208," Homo "),a.k0s(),a.j41(209,"TD"),a.EFF(210," Hominide sa velikim mozgom, sposobno\u0161\u0107u govora,"),a.nrm(211,"BR"),a.EFF(212," produ\u017eenim periodom brige o potomstvu "),a.k0s()(),a.j41(213,"TR")(214,"TD"),a.EFF(215," Species "),a.k0s(),a.j41(216,"TD"),a.EFF(217," Homo sapiens "),a.k0s(),a.j41(218,"TD"),a.EFF(219," Visoko \u010delo, dlakav pokriva\u010d redukovan, istaknuta brada "),a.k0s()()()()()())},dependencies:[n.Wk,j.Z,k.G],styles:[".raznovrsnost-zivota-tabela[_ngcontent-%COMP%]{font-family:inherit;font-size:1rem;text-align:left}.raznovrsnost-zivota-tabela[_ngcontent-%COMP%]   th[_ngcontent-%COMP%], .raznovrsnost-zivota-tabela[_ngcontent-%COMP%]   td[_ngcontent-%COMP%]{font-family:inherit;font-size:inherit;font-weight:400;vertical-align:top}.raznovrsnost-zivota-tabela[_ngcontent-%COMP%]   th[_ngcontent-%COMP%]{font-weight:600}"]})}}return i})();var u=o(5802);const l=[{path:"",component:m}];let v=(()=>{class i{static{this.\u0275fac=function(e){return new(e||i)}}static{this.\u0275mod=a.$C({type:i})}static{this.\u0275inj=u.G2t({imports:[n.iI.forChild(l),n.iI]})}}return i})();var p=o(7505);let d=(()=>{class i{static{this.\u0275fac=function(e){return new(e||i)}}static{this.\u0275mod=a.$C({type:i})}static{this.\u0275inj=u.G2t({imports:[r.MD,v,p.M]})}}return i})()}}]);