https://biologija.rs/53.2f72874a8dc87998.js

1"use strict";(self.webpackChunkbio_app=self.webpackChunkbio_app||[]).push([[53],{53(b,s,e){e.d(s,{MorskiSisariEvropeIAfrikeModule:()=>p});var t=e(9769),n=e(3049),a=e(5547),m=e(5580),d=e(2552);let j=(()=>{class o{constructor(){}ngOnInit(){}static{this.\u0275fac=function(i){return new(i||o)}}static{this.\u0275cmp=a.VBU({type:o,selectors:[["app-morski-sisari-evrope-i-afrike"]],standalone:!1,decls:187,vars:0,consts:[[1,"container","space-2","space-3-top--lg"],[2,"text-align","center"],["noshade","noshade","size","1","align","left","color","#000000","width","95%"],["width","100%",1,"description"],["width","20%"],["src","assets/images/mediteranska_medvedica1.jpg","alt","mediteranska medvedica","width","300","height","250"],["width","80%"],[1,"img-sm",2,"text-align","center","padding-bottom","10px"],["src","assets/images/grenlandska_foka.jpg","alt","grenlandska foka","width","300","height","250"],["src","assets/images/narval1.jpg","alt","narval","width","250","height","300"],["src","assets/images/sousa_teuszii1.jpg","alt","grbavi delfin","width","250","height","300"],["src","assets/images/belokljuni_delfin1.jpg","alt","belokljuni delfin","width","300","height","250"],["src","assets/images/obicna_foka1.jpg","alt","obi\u010dna foka","width","300","height","250"]],template:function(i,g){1&i&&(a.nrm(0,"app-menu"),a.j41(1,"div",0),a.nrm(2,"app-breadcrumb"),a.j41(3,"div",1)(4,"p"),a.EFF(5,"\xa0"),a.k0s(),a.j41(6,"h1")(7,"strong"),a.EFF(8,"Morski sisari"),a.k0s()(),a.j41(9,"p"),a.EFF(10,"\xa0"),a.k0s()(),a.j41(11,"p")(12,"strong"),a.EFF(13,"Po\u0161to su osvojili kopno, neki sisari su se vratili na more. Neki, kao \u0161to su foke i morski lavovi, vode prete\u017eno vodeni \u017eivot, ali ve\u0107ina dolazi na kopno da ra\u0111a. Drugi su potpuno raskrstili sa zemaljskim \u017eivotom. Najprilago\u0111enija grupa morskih sisara, koja obuhvata kitove, pliskavice i delfine, spadaju u red Cetacea. "),a.k0s()(),a.nrm(14,"br")(15,"br")(16,"br"),a.j41(17,"div",1)(18,"strong"),a.EFF(19,"MEDITERANSKA MEDVEDICA"),a.k0s()(),a.nrm(20,"hr",2)(21,"br"),a.j41(22,"table",3)(23,"tbody")(24,"tr")(25,"td",4)(26,"figure"),a.nrm(27,"img",5),a.j41(28,"figcaption")(29,"em"),a.EFF(30,"Monachus monachus"),a.k0s()(),a.nrm(31,"br"),a.k0s()(),a.j41(32,"td",6)(33,"div",7),a.nrm(34,"img",5),a.k0s(),a.j41(35,"p")(36,"strong"),a.EFF(37," Ovo je najtamnija foka u ovom regionu, potpuno tamnosme\u0111a izuzev belog belega na trbuhu. "),a.k0s()(),a.j41(38,"p"),a.EFF(39," Mediteranska medvedica je ,mo\u017eda najugro\u017eeniji sisar, sa samo oko 500 \u017eivotinja koje su preostale u malim, razbacanim grupama po Sredozemnom i Crnom moru. Postoji jo\u0161 mala izolovana populacija u blizini atlanske obale Mavritanije, u zapadnoj Africi. Mediteranske medvedice su veoma osetljive na uznemiravanje. Ako se trudna \u017eenka uznemiri, abortira\u0107e, a majke mogu napustiti mlade. Sve ve\u0107i razvoj obala Sredozemnog i Crnog mora zna\u010di da je sve manje skrovitih mesta za ove mirne \u017eivotinje. One tako\u0111e trpe zbog ribolova, jer se hvataju u ribarske mre\u017ee. Budu\u0107i da su sisari, sve foke moraju da udi\u0161u vazduh; ako budu uhva\u0107ene u ribarske mre\u017ee i ako budu zadr\u017eane pod vodom, vrlo brzo se ugu\u0161e. \u017denke ra\u0111aju mlade u morskim pe\u0107inama. Pe\u0107ine sa podvodnim ulazima su naro\u010dito omiljene. Mladi ostaju s majkama tri godine, u\u010de\u0107i kako da love ribu i kako da komuniciraju sa drugim fokama pre nego \u0161to potra\u017ee sopstvene teritorije. "),a.k0s()()()()(),a.nrm(40,"br")(41,"br")(42,"br")(43,"br"),a.j41(44,"div",1)(45,"strong"),a.EFF(46,"GRENLANDSKA FOKA"),a.k0s()(),a.nrm(47,"hr",2)(48,"br"),a.j41(49,"table",3)(50,"tbody")(51,"tr")(52,"td",4)(53,"figure"),a.nrm(54,"img",8),a.j41(55,"figcaption")(56,"em"),a.EFF(57,"Pagophilus groenlandicus"),a.k0s()(),a.nrm(58,"br"),a.k0s()(),a.j41(59,"td",6)(60,"div",7),a.nrm(61,"img",8),a.k0s(),a.j41(62,"p")(63,"strong"),a.EFF(64," Rasko\u0161no krzno beba grenlandskih foka pru\u017ea im toplinu dok rastu na arkti\u010dkom ledu. \u017divotni vek im je 16-30 godina. "),a.k0s()(),a.j41(65,"p"),a.EFF(66," Grenlandske foke su veoma dru\u0161tvene \u017eivotinje, koje se skupljaju u ogromnom broju da se porode na santama leda u podru\u010djima du\u017e atlanske obale. Me\u0111utim, njihova dru\u017eeljubivost dovela je na kraju do opadanja njihovog broja. Njihove bebe imaju veoma meko, gusto krzno koje je mnogo tra\u017eeno u nekim delovima sveta. Kada se bebe okupe u velikom broju lovcima je lako da ih na\u0111u i pobiju. Neverovatno intenzivan lov sveo je broj foka sa oko 10 miliona na samo 2 miliona po\u010detkom osamdesetih godina XX veka. Me\u0111utim, kada je jednom shva\u0107ena njihova nesre\u0107a, lov je znatno smanjen i populacija foka se polako oporavlja. Bi\u0107e potrebno mnogo vremena da broj foka dostigne nekada\u0161nju cifru zato \u0161to foke imaju nisku stopu reprodukcije. Dono\u0161enjem na svet samo jedne foke godi\u0161nje populacija ne mo\u017ee brzo da poraste. Kada love, odrasle foke mogu da rone do 200 m dubine u potrazi za haringom i bakalarom, koji su njihova glavna hrana. "),a.k0s()()()()(),a.nrm(67,"br")(68,"br")(69,"br")(70,"br"),a.j41(71,"div",1)(72,"strong"),a.EFF(73,"NARVAL"),a.k0s()(),a.nrm(74,"hr",2)(75,"br"),a.j41(76,"table",3)(77,"tbody")(78,"tr")(79,"td",4)(80,"figure"),a.nrm(81,"img",9),a.j41(82,"figcaption")(83,"em"),a.EFF(84,"Monodon monoceros"),a.k0s()(),a.nrm(85,"br"),a.k0s()(),a.j41(86,"td",6)(87,"div",7),a.nrm(88,"img",9),a.k0s(),a.j41(89,"p")(90,"strong"),a.EFF(91,' Klj

1ova mu\u017ejaka narvala je, u stvari, produ\u017eeni prednji zub koji se razvija u spiralu iz rupe u usnama. Ime narvala na staronorve\u0161kom u zna\u010denju "kit le\u0161inar" verovatno se odnosi na plavkastosivu boju ko\u017ee sa belim flekama. '),a.k0s()(),a.j41(92,"p"),a.EFF(93," Neki ljudi veruju da je bizarni izgled narvala bio izvor legende o jednorogu. Funkcija mu\u017ejakove duge kljove nije jasna, ali ona mo\u017ee da slu\u017ei kao lova\u010dka naprava ili sredstvo za dolazak do vazduha tako da ove \u017eivotinje mogu da di\u0161u. Me\u0111utim, najomiljenije obja\u0161njenje jeste da mu\u017ejaci dele megdan zbog \u017eenki tokom sezone razmno\u017eavanja. Narvalovo nateklo \u010delo poznato je kao melon, \u0161to je karakteristika koju deli sa delfinima. Melon slu\u017ei za koncentrisanje ultrasoni\u010dnih coktanja koje narvali koriste za plovidbu i pronala\u017eenje hrane. Kao kod preciznog sonarnog sistema narvali slu\u0161aju kako se visokofrekventni zvukovi odbijaju od obli\u017enjih predmeta. Toliko je osetljiv ovaj metod orijentacije da narvali mogu da odrede ne samo \u0161ta je hrana a \u0161ta nije, nego i koliko je velik, koliko dalek potencijalni plen i kojom brzinom se kre\u0107e. "),a.k0s()()()()(),a.nrm(94,"br")(95,"br")(96,"br")(97,"br"),a.j41(98,"div",1)(99,"strong"),a.EFF(100,"ATLANSKI GRBAVI DELFIN"),a.k0s()(),a.nrm(101,"hr",2)(102,"br"),a.j41(103,"table",3)(104,"tbody")(105,"tr")(106,"td",4)(107,"figure"),a.nrm(108,"img",10),a.j41(109,"figcaption")(110,"em"),a.EFF(111,"Sousa teuszii"),a.k0s()(),a.nrm(112,"br"),a.k0s()(),a.j41(113,"td",6)(114,"div",7),a.nrm(115,"img",10),a.k0s(),a.j41(116,"p")(117,"strong"),a.EFF(118," Grbavi delfin je dobio ime po karakteristi\u010dnom metodu izranjanja iz vode, po pomalo loptastoj le\u0111noj peraji. "),a.k0s()(),a.j41(119,"p"),a.EFF(120," Atlantski grbavi delfini su pla\u0161ljive \u017eivotinje i retko se pribli\u017eavaju brodovima, \u0161to nau\u010dnicima ote\u017eava prou\u010davanje ove vrste. Politi\u010dka nestabilnost u mnogim zapadnoafri\u010dkim zemljama du\u017e obala uz koje ovaj delfin \u017eivi tako\u0111e umno\u017eava probleme prou\u010davanja ovih \u017eivotinja. Grbavi delfini nastanjuju tropske priobalne vode, opredeljuju\u0107i se za vodu koja nije dublja od 20m sa plitkim obalama. Oni tako\u0111e vole re\u010dne kanale i zamu\u0107enu vodu. Tipi\u010dna veli\u010dina njihovih jata jeste izme\u0111u tri i sedam \u010dlanova, ali su prime\u0107ene i grupe od 25 grbavih delfina. Kako stare, oni po prirodi postaju sve usamljeniji i na kraju jedva da se uop\u0161te dru\u017ee sa drugim pripadnicima svoje vrste. Grbavi delfin ima jedinstven na\u010din izranjanja iz vode: kljun i \u010desto cela glava probiju povr\u0161inu vode pre nego \u0161to se telo zategne u luk, isti\u010du\u0107i tako grbu i le\u0111nu peraju. Orke (kitovi ubice) su najve\u0107a pretnja ovoj vrsti. One lociraju delfine oslu\u0161kuju\u0107i eho zvukova koje ispu\u0161taju. Borave\u0107i blizu kopna ovi delfini mogu da poremete te zvukove i da osujete agresore. "),a.k0s()()()()(),a.nrm(121,"br")(122,"br")(123,"br")(124,"br"),a.j41(125,"div",1)(126,"strong"),a.EFF(127,"BELOKLJUNI DELFIN"),a.k0s()(),a.nrm(128,"hr",2)(129,"br"),a.j41(130,"table",3)(131,"tbody")(132,"tr")(133,"td",4)(134,"figure"),a.nrm(135,"img",11),a.j41(136,"figcaption")(137,"em"),a.EFF(138,"Lagenorhynchus albirostris"),a.k0s()(),a.nrm(139,"br"),a.k0s()(),a.j41(140,"td",6)(141,"div",7),a.nrm(142,"img",11),a.k0s(),a.j41(143,"p")(144,"strong"),a.EFF(145," Kontrastne boje belokljunog delfina, sa tamnijim gornjim delom i bledim trbuhom, doprinose kamufla\u017ei i odozgo i odozdo. "),a.k0s()(),a.j41(146,"p"),a.EFF(147,' Delfine je te\u0161ko prou\u010davati zato \u0161to ih ima relativno malo i \u0161to su raspore\u0111eni na velikom prostoru. Shodno tome, ne zna se mnogo o navikama ove izuzetne grupe u pore\u0111enju sa ve\u0107inom kopnenih sisara. Kao i ve\u0107ina pripadnika iz roda kitova, belokljuni delfini \u017eive u grupama koje imaju veoma slo\u017eenu dru\u0161tvenu strukturu. One se obi\u010dno sastoje od 2 do 20 \u010dlanova, ali se ponekad de\u0161ava da se okupe mnoge grupe koje zajedno prelaze 1000 \u010dlanova. Delfini su poznati po izvo\u0111enju divnih skokova kada izvedu premet u vazduhu i pljusnu natrag me\u0111u talase.Tako\u0111e je prime\u0107eno da se igraju pod vodom, a jedna od igara je "juri morske alge". Belokljuni delfini idu u godi\u0161nje seobe, kre\u0107u\u0107i se izme\u0111u voda umerenog pojasa i subpolarnih voda, prate\u0107i bakalar i haringu 

1kao omiljeni plen. '),a.k0s()()()()(),a.nrm(148,"br")(149,"br")(150,"br")(151,"br"),a.j41(152,"div",1)(153,"strong"),a.EFF(154,"OBI\u010cNA FOKA"),a.k0s()(),a.nrm(155,"hr",2)(156,"br"),a.j41(157,"table",3)(158,"tbody")(159,"tr")(160,"td",4)(161,"figure"),a.nrm(162,"img",12),a.j41(163,"figcaption")(164,"em"),a.EFF(165,"Phoca vitulina"),a.k0s()(),a.nrm(166,"br"),a.k0s()(),a.j41(167,"td",6)(168,"div",7),a.nrm(169,"img",12),a.k0s(),a.j41(170,"p")(171,"strong"),a.EFF(172," Iz daljine glava foke koja viri iz talasa mo\u017ee sasvim da li\u010di na ljudsku. Foke ponekad izgledaju kao pliva\u010di u nevolji. Obi\u010dna foka je poznata i kao lu\u010dka foka. "),a.k0s()(),a.j41(173,"p"),a.EFF(174," Jedna od dve vrste foka koje \u017eive u britanskim vodama, obi\u010dna foka ima lice poput psa. Njena nju\u0161ka je mnogo zaobljenija od rimskog nosa koji je karakteristi\u010dan za sivu foku, koja tako\u0111e \u017eivi u Britaniji. Te\u0161ko je izvr\u0161iti dobru procenu broja obi\u010dnih foka zato \u0161to one \u017eive u malim grupama na velikom prostoru i zato \u0161to su veoma pokretljive. Obi\u010dne foke imaju krupne, osetljive o\u010di sa specijalnom mre\u017enja\u010dom koja im omogu\u0107ava da dobro vide pod vodom. Me\u0111utim, ponekad je voda previ\u0161e tamna da bi foke mogle da love pomo\u0107u vida. Tada one pribegavaju \u010dulu dodira. Njihovi dugi brkovi su veoma osetljivi i omogu\u0107uju im da osete plen u mraku. "),a.k0s()()()()(),a.nrm(175,"br")(176,"br")(177,"br")(178,"br")(179,"hr",2)(180,"br"),a.EFF(181,"\nLiteratura"),a.nrm(182,"br")(183,"br"),a.EFF(184,"\n- D\u017eekson, Tom: Svetska enciklopedija \u017eivotinja, MUN, Zemun, 2007 "),a.nrm(185,"br")(186,"br"),a.k0s())},dependencies:[m.Z,d.G],encapsulation:2})}}return o})();var r=e(5802);const k=[{path:"",component:j}];let l=(()=>{class o{static{this.\u0275fac=function(i){return new(i||o)}}static{this.\u0275mod=a.$C({type:o})}static{this.\u0275inj=r.G2t({imports:[n.iI.forChild(k),n.iI]})}}return o})();var v=e(7505);let p=(()=>{class o{static{this.\u0275fac=function(i){return new(i||o)}}static{this.\u0275mod=a.$C({type:o})}static{this.\u0275inj=r.G2t({imports:[t.MD,l,v.M]})}}return o})()}}]);