PageSourceSearch

https://www.chemie-schule.de/KnowHow/Lipofuszin

html chemie-schule.de collected 2026-10-03 17:35:41 UTC 39,117 bytes, 441 lines download raw bytes

1<!DOCTYPE html>
2<html class="client-nojs" lang="de" dir="ltr">
3<head>
4<meta charset="UTF-8">
5<title>Lipofuszin – chemie-schule.de</title>
6<script>document.documentElement.className="client-js";RLCONF={"wgBreakFrames":false,"wgSeparatorTransformTable":[",\t.",".\t,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgDefaultDateFormat":"dmy","wgMonthNames":["","Januar","Februar","März","April","Mai","Juni","Juli","August","September","Oktober","November","Dezember"],"wgRequestId":"c18b2c137a7221fb02611e31","wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":false,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"Lipofuszin","wgTitle":"Lipofuszin","wgCurRevisionId":15644,"wgRevisionId":15644,"wgArticleId":15337,"wgIsArticle":true,"wgIsRedirect":false,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["Pathologie","Stoffwechsel","Stoffgemisch"],"wgPageViewLanguage":"de","wgPageContentLanguage":"de","wgPageContentModel":"wikitext","wgRelevantPageName":"Lipofuszin","wgRelevantArticleId":15337,"wgIsProbablyEditable":false,"wgRelevantPageIsProbablyEditable":false,"wgRestrictionEdit":[],"wgRestrictionMove":[],"wgCiteReferencePreviewsActive":true,"wgMediaViewerOnClick":true,"wgMediaViewerEnabledByDefault":true};
7RLSTATE={"site.styles":"ready","user.styles":"ready","user":"ready","user.options":"loading","ext.cite.styles":"ready","skins.myminibook":"ready"};RLPAGEMODULES=["ext.cite.ux-enhancements","site","mediawiki.page.ready","skins.myminibook.js"];</script>
vendor: 1 bytes, line 7
7
8<script>(RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.loader.impl(function(){return["user.options@12s5i",function($,jQuery,require,module){mw.user.tokens.set({"patrolToken":"+\\","watchToken":"+\\","csrfToken":"+\\"});
9}];});});</script>
9
10<link rel="stylesheet" href="/chemie_144/load.php?lang=de&amp;modules=ext.cite.styles%7Cskins.myminibook&amp;only=styles&amp;skin=MyMiniBook">
11<script async="" src="/chemie_144/load.php?lang=de&amp;modules=startup&amp;only=scripts&amp;raw=1&amp;skin=MyMiniBook"></script>
11
12<meta name="generator" content="MediaWiki 1.44.2">
13<meta name="robots" content="max-image-preview:standard">
14<meta name="format-detection" content="telephone=no">
15<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0, user-scalable=yes, minimum-scale=0.25, maximum-scale=5.0">
16<link rel="search" type="application/opensearchdescription+xml" href="/chemie_144/rest.php/v1/search" title="chemie-schule.de (de)">
17<link rel="EditURI" type="application/rsd+xml" href="https://www.chemie-schule.de/chemie_144/api.php?action=rsd">
18<link rel="alternate" type="application/atom+xml" title="Atom-Feed für „chemie-schule.de“" href="/chemie_144/index.php?title=Spezial:Letzte_%C3%84nderungen&amp;feed=atom">
19<link rel="stylesheet" data-consent="fonts" data-href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Nunito:ital,wght@0,300;0,600;1,300&family=Yanone+Kaffeesatz:wght@300;400;500&family=Montserrat:wght@300;400;500;700&family=Oswald:wght@200&family=Playfair+Display:wght@400;500;700&family=Scope+One&display=swap">
20<link rel="stylesheet" data-consent="fonts" data-href="https://use.fontawesome.com/releases/v5.4.0/css/all.css">
21<link rel="stylesheet" data-consent="fonts" data-href="https://use.typekit.net/hvi4jgm.css">
22<style type="text/css">header { background-image: url('../design/tops/Chemische_Reaktionen,Depositphotos_557754794_DS.jpg'); background-size: cover; background-position: center 30%;  }</style>
23<style>
24                #consent-banner {
25                position: fixed; left:0; right:0; bottom:0;
26                background:#fff; border-top:1px solid #ddd;
27                padding:1rem; z-index:9999;
28                box-shadow:0 -2px 8px rgba(0,0,0,.1);
29                }
30            </style>
31<link rel="dns-prefetch" href="https://de.wikipedia.org">
32            <link rel="preconnect" href="https://de.wikipedia.org">
33            <link rel="dns-prefetch" href="https://commons.wikimedia.org">
34            <link rel="preconnect" href="https://commons.wikimedia.org">
35            <link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/design/favicons_flask/favicon-16x16.png">
36</head>
37<body class="mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Lipofuszin rootpage-Lipofuszin skin-MyMiniBook action-view skin--responsive"><nav class="navbar navbar-expand-lg my-transp-navbar w-100">
38  <div class="container-fluid">
39    <div class="my-navbar-brand-img me-3">&nbsp;</div>
40    <a class="navbar-brand d-none d-md-block" href="/index.php">Die Chemie-Schule</a>
41    <button class="navbar-toggler" type="button" data-bs-toggle="collapse" data-bs-target="#navbarResponsive" aria-controls="navbarResponsive" aria-expanded="false" aria-label="Toggle navigation">
42      <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="16" height="16" fill="currentColor" class="bi bi-chevron-down" viewBox="0 0 16 16">
43        <path fill-rule="evenodd" d="M1.646 4.646a.5.5 0 0 1 .708 0L8 10.293l5.646-5.647a.5.5 0 0 1 .708.708l-6 6a.5.5 0 0 1-.708 0l-6-6a.5.5 0 0 1 0-.708" />
44      </svg>
45    </button>
46    <div class="collapse navbar-collapse" id="navbarResponsive">
47      <ul class="navbar-nav">
48        <li class="nav-item">
49          <a class="nav-link" href="/Anorganische_Chemie/Mensch_und_Chemie.php">Anorganische Chemie</a>
50        </li>
51        <li class="nav-item">
52          <a class="nav-link" href="/Organische_Chemie/Organische_Chemie.php">Organische Chemie</a>
53        </li>
54        <li class="nav-item dropdown d-none d-xl-block">
55          <a class="nav-link dropdown-toggle" href="#" id="navbarDropdown" role="button" data-bs-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false"> Lexikon </a>
56          <div class="dropdown-menu" aria-labelledby="navbarDropdown">
57            <a class="dropdown-item" href="/KnowHow/Spezial:Zufällige_Seite">Auf gut Glück!</a>
58            <a class="dropdown-item" href="/KnowHow/Spezial:Alle_Seiten">Inhaltsverzeichnis</a>
59          </div>
60        </li>
61      </ul>
62            <ul class="nav navbar-nav position-absolute end-0">
63        <li class="nav-item d-none d-xl-block">
64          <a href="javascript:void(0)" onclick="PopupCenter('http://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.chemie-schule.de/KnowHow/Lipofuszin','Teile diese Seite auf Facebook','530','520')">
65            <div class="soc-facebook me-2 mt-1"> </div>
66          </a>
67        </li>
68        <li class="nav-item d-none d-xl-block">
69          <a href="javascript:void(0)" onclick="PopupCenter('http://twitter.com/share?text=Ein Tip!&url=https://www.chemie-schule.de/KnowHow/Lipofuszin/&hashtags=Chemie,Chemie-Schule','Teile diese Seite auf Twitter','520','460')">
70            <div class="soc-twitter me-2 mt-1"> </div>
71          </a>
72        </li>
73      </ul>
74    </div>
75  </div>
76</nav>        <nav class="navbar navbar-expand-lg my-transp-navbar w-100">
77  <div class="container-fluid">
78    <div class="my-navbar-brand-img me-3">&nbsp;</div>
79    <a class="navbar-brand d-none d-md-block" href="/index.php">Die Chemie-Schule</a>
80    <button class="navbar-toggler" type="button" data-bs-toggle="collapse" data-bs-target="#navbarResponsive" aria-controls="navbarResponsive" aria-expanded="false" aria-label="Toggle navigation">
81      <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="16" height="16" fill="currentColor" class="bi bi-chevron-down" viewB
81ox="0 0 16 16">
82        <path fill-rule="evenodd" d="M1.646 4.646a.5.5 0 0 1 .708 0L8 10.293l5.646-5.647a.5.5 0 0 1 .708.708l-6 6a.5.5 0 0 1-.708 0l-6-6a.5.5 0 0 1 0-.708" />
83      </svg>
84    </button>
85    <div class="collapse navbar-collapse" id="navbarResponsive">
86      <ul class="navbar-nav">
87        <li class="nav-item">
88          <a class="nav-link" href="/Anorganische_Chemie/Mensch_und_Chemie.php">Anorganische Chemie</a>
89        </li>
90        <li class="nav-item">
91          <a class="nav-link" href="/Organische_Chemie/Organische_Chemie.php">Organische Chemie</a>
92        </li>
93        <li class="nav-item dropdown d-none d-xl-block">
94          <a class="nav-link dropdown-toggle" href="#" id="navbarDropdown" role="button" data-bs-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false"> Lexikon </a>
95          <div class="dropdown-menu" aria-labelledby="navbarDropdown">
96            <a class="dropdown-item" href="/KnowHow/Spezial:Zufällige_Seite">Auf gut Glück!</a>
97            <a class="dropdown-item" href="/KnowHow/Spezial:Alle_Seiten">Inhaltsverzeichnis</a>
98          </div>
99        </li>
100      </ul>
101            <ul class="nav navbar-nav position-absolute end-0">
102        <li class="nav-item d-none d-xl-block">
103          <a href="javascript:void(0)" onclick="PopupCenter('http://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.chemie-schule.de/KnowHow/Lipofuszin','Teile diese Seite auf Facebook','530','520')">
104            <div class="soc-facebook me-2 mt-1"> </div>
105          </a>
106        </li>
107        <li class="nav-item d-none d-xl-block">
108          <a href="javascript:void(0)" onclick="PopupCenter('http://twitter.com/share?text=Ein Tip!&url=https://www.chemie-schule.de/KnowHow/Lipofuszin/&hashtags=Chemie,Chemie-Schule','Teile diese Seite auf Twitter','520','460')">
109            <div class="soc-twitter me-2 mt-1"> </div>
110          </a>
111        </li>
112      </ul>
113    </div>
114  </div>
115</nav>        <header class="container-fluid">
116    <div class="d-flex flex-column text-center justify-content-center h-100">
117    <h1 class="my-auto">
118      <span class="mw-page-title-main">Lipofuszin</span>    </h1>
119  </div>
120</header>
121<!-- Banner -->
122<div id="consent-banner" role="dialog" aria-live="polite">
123  <div class="container d-flex flex-wrap align-items-center justify-content-between">
124    <p class="mb-2 mb-lg-0">
125      Wir verwenden Cookies für grundlegende Funktionen, Statistik, Werbung, externe Medien (YouTube/Maps) und Google Fonts.
126      Du kannst alle akzeptieren, nur notwendige oder Einstellungen wählen.
127    </p>
128    <div class="d-flex gap-2">
129      <button class="btn btn-success" id="accept-all">Alle akzeptieren</button>
130      <button class="btn btn-outline-secondary" id="reject-all">Nur notwendige</button>
131      <button class="btn btn-primary" data-bs-toggle="modal" data-bs-target="#consentModal">Einstellungen</button>
132    </div>
133  </div>
134</div>                <div class="copyright-header">Titelbild:&nbsp;
135            <a href="https://de.depositphotos.com/portfolio-34305996.html">[email protected] / DepositPhotos</a>
136        </div>
137        <div class="container-xxl">
138            <div class="row row-offcanvas row-offcanvas-left">
139                <nav class="col-6 col-md-3 sidebar-offcanvas" id="sidebar">
140                    <ul id="main-menu" class="sm sm-vertical sm-blue ms-sm-0 ms-1" style="z-index:1 !important">
141    <li><a href="/index.php">Home</a> </li>
142    <li><a href="#">Lehre von den Stoffen</a>
143        <ul>
144            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Mensch_und_Chemie.php">1. Der Mensch und die Chemie</a> </li>
145            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Der_Stoffbegriff_in_der_Chemie.php">2. Der Stoffbegriff in der Chemie</a> </li>
146            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Experimente_zur_Stoffbeschreibung.php">3. Experimente zur Stoffbeschreibung</a> </li>
147            <!--<li><a href="/Anorganische_Chemie/anKap1a-wissensabfrage.php">Übungsfragen</a></li> -->
148        </ul>
149    </li>
150    <li><a href="#">Modelle in der Chemie</a>
151        <ul>
152            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Modelle_in_der_Chemie.php">Exk. Was ist ein Modell?</a> </li>
153            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Teilchenmodell-Zustandsformen_der_Materie.php">4. Zustandsformen der Materie</a> </li>
154            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Vorgang_der_Diffusion.php">5. Diffusionsvorg&auml;nge</a> </li>
155            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Atome_und_Molekuele.php">6. Atome und Molek&uuml;le</a> </li>
156            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Chemische_Reaktionen.php">7. Chemische Reaktionen</a> </li>
157            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Chemische_Reaktionen_und_Teilchenmodell.php">8. Reaktionen und Teilchenmodell</a> </li>
158            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Kennzeichen_einer_chemischen_Reaktion.php">9. Kennzeichen der chemischen Reaktion</a> </li>
159            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Chemische_Symbole_und_Formeln.php">10. Chem. Symbole und Formeln</a> </li>
160            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_chemische_Gleichung.php">11. Die chemische Gleichung</a> </li>
161        </ul>
162    </li>
163    <li><a href="#">Verbrennung - Luft - Sauerstoff</a>
164        <ul>
165            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Verbrennung_als_chemischer_Vorgang.php">12. Verbrennung als chem. Vorgang</a> </li>
166            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Feuergefaehrliche_Stoffe_Brandschutz.php">13. Feuergef&auml;hrliche Stoffe - Brandschutz</a> </li>
167            <li>
167<a href="/Anorganische_Chemie/Besondere_Verbrennungserscheinungen.php">14. Verbrennungserscheinungen</a> </li>
168            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Zusammensetzung_der_Luft.php">15. Die Zusammensetzung der Luft</a> </li>
169            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Luftverschmutzung_Luftreinhaltung.php">16. Luftverunreinigung</a> </li>
170            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Element_Sauerstoff.php">17. Das Element Sauerstoff</a> </li>
171        </ul>
172    </li>
173    <li><a href="#">Wasser - Wasserstoff - Redoxvorgang</a>
174        <ul>
175            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Wasser_als_Loesungsmittel.php">18. Das Wasser als L&ouml;sungsmittel</a> </li>
176            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Wasserverschmutzung.php">19. Wasserverschmutzung</a> </li>
177            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Zusammensetzung_des_Wassers.php">20. Zusammensetzung des Wassers</a> </li>
178            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Element_Wasserstoff.php">21. Das Element Wasserstoff</a> </li>
179            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Wasserstoff_als_Reduktionsmittel.php">22. Wasserstoff als Reduktionsmittel</a> </li>
180        </ul>
181    </li>
182    <li><a href="#">Atombau und Periodensystem</a>
183        <ul>
184            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Energie_und_Stabilitaet.php">23. Energie und Stabilit&auml;t</a> </li>
185            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Der_Bau_der_Atome.php">24. Der Bau der Atome</a> </li>
186            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Atomhuelle_und_Periodensystem.php">25. Atomh&uuml;lle und Periodensystem</a> </li>
187            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Bedeutung_des_Periodensystems.php">26. Bedeutung des Periodensystems</a> </li>
188        </ul>
189    </li>
190    <li><a href="#">Grundlagen der Bindungslehre</a>
191        <ul>
192            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Atombindung.php">27. Von den Atomen zu Molek&uuml;len - Atombindung</a> </li>
193            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Vertiefung_der_Atombindung.php">28. Vertiefung der Atombindung</a> </li>
194            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Molekuelgestalt.php">29. Die Molek&uuml;lgestalt</a> </li>
195            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Ionenbindung.php">30. Die Ionenbindung</a> </li>
196            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Ionenverbindungen-Salze.php">31. Ionenverbindungen - Salze</a> </li>
197            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Schmelzen_und_Loesungen_von_Salzen.php">32. Schmelzen und L&ouml;sungen von Salzen</a> </li>
198            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Loesen_von_Salzen.php">33. Das L&ouml;sen von Salzen</a> </li>
199            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Ionenwanderung.php">34. Die Ionenwanderung</a> </li>
200            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Elektrolyse.php">35. Die Elektrolyse</a> </li>
201        </ul>
202    </li>
203    <li><a href="#">Halogene - Alkalimetalle - Redoxreaktionen</a>
204        <ul>
205            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Kochsalz.php">36. Das Kochsalz</a> </li>
206            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Element_Chlor.php">37. Das Element Chlor</a> </li>
207            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Der_Redoxvorgang.php">38. Redoxvorg&auml;nge als Elektronen&uuml;berg&auml;nge</a> </li>
208            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_siebte_Hauptgruppe_des_PSE.php">39. Die VII. Hauptgruppe des PSE</a> </li>
209            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_erste_Hauptgruppe_des_PSE.php">40. Die I. Hauptgruppe des PSE</a> </li>
210        </ul>
211    </li>
212    <li><a href="#">S&auml;ure - Base - Reaktionen</a>
213        <ul>
214            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Chlorwasserstoff.php">41. Chlorwasserstoff - eine S&auml;ure</a> </li>
215            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Saeuren_sind_Protonenspender.php">42. S&auml;uren - Protonenspender</a> </li>
216            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Reaktionen_Saeure-Metall.php">43. S&auml;uren und Metalle</a> </li>
217            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Ammoniak_eine_Base.php">44. Ammoniak - eine Base</a> </li>
218            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Hydroxide-Laugen.php">45. Hydroxide - Laugen</a> </li>
219            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Neutralisation.php">46. Die Neutralisation</a> </li>
220            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Verduennte_Schwefelsaeure.php">47. Die verd&uuml;nnte Schwefels&auml;ure</a> </li>
221            <li><a href="/Anorganische_Chemie/Konzentrierte_Schwefelsaeure.php">48. Die konzentrierte Schwefels&auml;ure</a> </li>
222        </ul>
223    </li>
224    <li><a href="#">Lexikon</a>
225        <ul class="sub-menu">
226            <li><a href="/KnowHow/Spezial:Alle_Seiten">Inhaltsverzeichnis</a></li>
227            <li><a href="/KnowHow/Spezial:Zufällige_Seite">Auf gut Glück!</a></li>
228        </ul>
229    </li>
230    <li><a href="#">Specials</a>
231        <ul>
232            <li><a href="#">Chemie und Technik</a>
233                <ul>
234                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Gewinnung_der_Schwefelsaeure.php">49. Gewinnung der Schwefels&auml;ure</a> </li>
235                    <!--<li><a href="/Anorganische_Chemie/anKap9-50-umweltschutz-beim-kontaktverfahren.php">50. Umweltschutz beim Kontaktverfahren</a></li> -->
236                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Haber-Bosch-Verfahren.php">51. Haber-Bosch-Verfahren</a> </li>
237                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Grundlagen_der_Mineralduengung.php">52. Grundlagen der Minerald&uuml;ngung</a> </li>
238                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Oxide_des_Kohlenstoffs.php">53. Oxide des Kohlenstoffs</a> </li>
239                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Die_Kohlensaeure_und_ihre_Salze.php">54. Kohlens&auml;ure und ihre Salze</a> </li>
240                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Kalkgehalt_des_Wassers-Wasserhaerte.php">55. Kalkgehalt des Wassers</a> </li>
241                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Metalle.php">56. Metalle</a> </li>
242                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Eisen.php">57. Eisen</a> </li>
243                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Stahl.php">58. Stahl</a> </li>
244                    <li><a href="/Anorganische_Chemie/Das_Leichmetall_Aluminium.php">59. Das Leichtmetall Aluminium</a> </li>
245                </ul>
246            </li>
247            <li><a href="/atommassentabelle.php">Atommassentabelle</a> </li>
248            <li><a href="/periodensystem.php">Periodensystem der Elemente</a> </li>
249            <li><a href="/thema/Oekologisch_bauen.php">Ökologisches Bauen</a> </li>
250            <li><a href="/thema/Schadstoffe_im_Wasser.php">Schadstoffe im Wasser</a> </li>
251            <li><a href="/thema/Polizei_Tatortuntersuchung.php">Polizeiarbeit am Tatort</a> </li>
252            <li><a href="/thema/E-Bikes_Akkus.php">E-Bikes und ihre Akkus</a> </li>
253            <li><a href="/thema/Chemie_im_Gehirn.php">Die Chemie im Gehirn</a> </li>
254            <li><a href="/thema/Schwimmbadreinigung_mit_Brom.php">Schwimmbadreinigung mit Brom</a> </li>
255            <li><a href="/thema/Welt_der_zahnchemie.php">Die Welt der Zahnchemie</a> </li>
256            <li><a href="/thema/Informatik_und_Chemie.php">Rolle der Informatik in der Chemie</a> </li>
257            <li><a href="/thema/Chemie_des_Wassers_extrem.php">Die Chemie des Wassers unter extremen Bedingungen</a> </li>
258        </ul>
259    </li>
260</ul>
261<div class="ad-container" id="adContainer">
262    
262<script data-consent="marketing" data-src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-4714443941585462" crossorigin="anonymous" async></script>
262
263    <!-- below_menu -->
264    <ins class="adsbygoogle"
265        style="display:block; min-height:600px; width:100%; max-width:300px"
266        data-ad-client="ca-pub-4714443941585462"
267        data-ad-slot="4610213178"
268        data-ad-format="auto"
269        data-full-width-responsive="true"></ins>
270    
270<script>
271        (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
272    </script>
272
273</div>                </nav>
274                <div class="col-12 col-md-9">
275                    <div class="float-start d-block d-md-none canvas-button" id="sideNav">
276                        <button type="button" class="navbar-toggler navbar-toggler-right alert-warning" data-toggle="offcanvas"><i class="fas fa-bars"></i></button>
277                    </div>
278                                        <article>
279                        <!-- Die Funktion firstHeadline() wird weiter unten definiert -->
280                        <h2><span class="mw-page-title-main">Lipofuszin</span></h2><div class="sk48-container d-flex flex-wrap justify-content-start align-items-center my-3 border-bottom pb-2"><div id="catlinks" class="catlinks" data-mw="interface"><div id="mw-normal-catlinks" class="mw-normal-catlinks"><a href="/KnowHow/Spezial:Kategorien" title="Spezial:Kategorien">Kategorien</a>: <ul><li><a href="/KnowHow/Kategorie:Pathologie" title="Kategorie:Pathologie">Pathologie</a></li><li><a href="/KnowHow/Kategorie:Stoffwechsel" title="Kategorie:Stoffwechsel">Stoffwechsel</a></li><li><a href="/KnowHow/Kategorie:Stoffgemisch" title="Kategorie:Stoffgemisch">Stoffgemisch</a></li></ul></div></div><div class="keytag-img me-3"></div></div>                        <div class="input-group my-3">
281                            <input name="search" id="der_findet_alles" type="text" class="form-control border border-success-subtle" placeholder="Seiten durchsuchen">
282                            <a class="input-group-text bg-success-subtle" id="erweiterte-suche" href="/KnowHow/Spezial:Suche">Erweiterte Suche</a>
283                        </div>
284                        <div id="mw-content-text" class="mw-body-content"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Lipofuszin</b>, auch <b>Lipofuscin</b> geschrieben und häufig als <b>Alterspigment</b> bezeichnet, ist ein gelb-braunes quervernetztes Aggregat, bestehend aus oxidierten <a href="/KnowHow/Protein" title="Protein">Protein</a>- (30–58&#160;%) und <a href="/KnowHow/Lipide" title="Lipide">Lipidclustern</a> (19–51&#160;%), das sich besonders in Herzmuskel-, <a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">Hepatozyten</a> und <a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">Nervenzellen</a> sowie im retinalen Pigmentepithel (RPE), eine spezielle Schicht von Zellen im hinteren Teil des Auges, mit der Zeit akkumuliert.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">&#91;</span>1<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup> Lipofuszin findet sich primär in den Telolysosomen (<i>residual bodies</i>), <a href="/KnowHow/Vakuole" title="Vakuole">Vakuolen</a> aus der Fusion von <a href="/KnowHow/Lysosom" title="Lysosom">Lysosomen</a> mit <a href="/KnowHow/Organell" title="Organell">Organellen</a> oder <a href="/KnowHow/Phagosom" title="Phagosom">Phagosomen</a>.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">&#91;</span>2<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup> 
285</p><p>Es ist mikroskopisch im Bereich des Zellkerns als dunkles Feld sichtbar. Mit zunehmendem Alter verdichtet sich dieses <a href="/KnowHow/Endogenes_Pigment" title="Endogenes Pigment">endogene Pigment</a> und verfärbt die Haut an einigen Stellen bräunlich. Lipofuszin entsteht als nicht weiter verwertbares und abbaubares Abfallprodukt durch <a href="/KnowHow/Oxidativer_Stress" title="Oxidativer Stress">oxidativen Stress</a> an Proteinen (<a href="/KnowHow/Proteinoxidation" title="Proteinoxidation">Proteinoxidation</a>) und Lipiden (<a href="/KnowHow/Lipidperoxidation" title="Lipidperoxidation">Lipidperoxidation</a>). Es wird unter anderem von den Herzmuskelzellen gespeichert. Das Pigment ist auch Gegenstand der Altersforschung.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">&#91;</span>3<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup> 
286</p><p>Beim Krankheitsbild der <a href="/KnowHow/Neuronale_Ceroid-Lipofuszinose" title="Neuronale Ceroid-Lipofuszinose">Neuronalen Ceroid-Lipofuszinose</a> ist eine übermächtige Anhäufung von Lipofuscin in Nervenzellen des Gehirns festzustellen, die als Ursache für Nervenzelluntergänge angesehen wird. Es handelt sich um eine neurodegenerative Erkrankung. Bei Typ 3 dieser Krankheit (<a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">Morbus Batten</a>) besteht der Großteil der Anhäufung jedoch aus einer lipophilen Untereinheit der 
286<a href="/KnowHow/ATP-Synthase" title="ATP-Synthase">ATP-Synthase</a>.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">&#91;</span>4<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup>
287</p><p>Bei der altersbedingten Makuladegeneration (AMD) erfolgt mit zunehmendem Alter eine nahezu lineare Akkumulation des Lipofuszins in den RPE-Zellen. Eine zu starke Ansammlung des Lipofuszins im RPE führt zu einer Beeinträchtigung von Funktion und Lebensfähigkeit der Zellen des RPE und schließlich zu deren Absterben. Der fortschreitende Verlust immer größerer Areale des RPE („geographische Atrophie“) bewirkt das Absterben der sich darüber befindlichen Photorezeptoren. 
288Kürzlich wurde festgestellt, dass ein neues Medikament (Remofuscin©) Lipofuszin aus den RPE-Zellen von Affen und Menschen entfernen konnte.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">&#91;</span>5<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup><sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">&#91;</span>6<span class="cite-bracket">&#93;</span></a></sup>
289</p>
290<h2><span class="mw-headline" id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</span></h2>
291<div class="mw-references-wrap"><ol class="references">
292<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">T. Jung u. a.: <i>Lipofuscin: formation, distribution, and metabolic consequences.</i> In: <i>Ann. N.Y. Acad. Sci.</i> 1119, 2007, S.&#160;97–111. PMID 18056959 <a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">doi</a>:<a class="external text" href="http://dx.doi.org/10.1196%2Fannals.1404.008">10.1196/annals.1404.008</a>.</span>
293</li>
294<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">S. S. Seehafer und D. A. Pearce: <i>You say lipofuscin, we say ceroid: defining autofluorescent storage material.</i> In: <i>Neurobiol. Aging.</i> 27, 2006, S.&#160;576–588. PMID 16455164 <a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">doi</a>:<a class="external text" href="http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.neurobiolaging.2005.12.006">10.1016/j.neurobiolaging.2005.12.006</a>.</span>
295</li>
296<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">C. Behl und B. Moosmann: <a class="external text" href="http://www.springerlink.com/content/n87rxh664625lpu2/"><i>Molekulare Mechanismen des Alterns Über das Altern der Zellen und den Einfluss von oxidativem Stress auf den Alternsprozess.</i></a> In: <i>Was ist Alter(n)?</i> U. M. Staudinger und H. Häfner (Herausgeber), Verlag Springer, 2008, <a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">doi</a>:<a class="external text" href="http://dx.doi.org/10.1007%2F978-3-540-76711-4">10.1007/978-3-540-76711-4</a> ISBN 978-3-540-76710-7 S.&#160;9–32.</span>
297</li>
298<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><a class="external text" href="http://www.ncbi.nlm.nih.gov/omim/204200"><i>CLN3</i></a> bei <span lang="en" class="lang"><a style="color: unset; cursor: text; text-decoration: none">Online Mendelian Inheritance in Man</a></span>.</span>
299</li>
300<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text">Julien S, Schraermeyer U (2012) Lipofuscin can be eliminated from the retinal pigment epithelium of monkeys.Neurobiol Aging. (Epub ahead of print) PMID 22244091</span>
301</li>
302<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text">Julien S, Biesemeier A, Heiduschka P, Rittgarn M, Schultheiss S, Winkler E, Hofmeister S, Schraermeyer U: <i>Lipofuscin can be eliminated from retinal pigment epithelium after drug treatment.</i> ARVO, Fort Lauderdale USA, May 2010. In: Invest Ophthalmol Vis Sci, Abstract No. 481/A45 <a class="external text" href="http://www.abstracts.iovs.org/cgi/content/abstract/51/5/481">Abstract</a></span>
303</li>
304</ol></div>
305<!-- 
306NewPP limit report
307Cached time: 20261002205744
308Cache expiry: 86400
309Reduced expiry: false
310Complications: []
311CPU time usage: 0.014 seconds
312Real time usage: 0.016 seconds
313Preprocessor visited node count: 142/1000000
314Post‐expand include size: 883/2097152 bytes
315Template argument size: 221/2097152 bytes
316Highest expansion depth: 6/100
317Expensive parser function count: 0/100
318Unstrip recursion depth: 0/20
319Unstrip post‐expand size: 3696/5000000 bytes
320-->
321<!--
322Transclusion expansion time report (%,ms,calls,template)
323100.00%    2.295      1 -total
324 53.69%    1.232      1 Vorlage:OMIM
325 38.73%    0.889      3 Vorlage:DOI
326 22.88%    0.525      1 Vorlage:Lang
327-->
328
329<!-- Saved in parser cache with key chemie_144:pcache:15337:|%23|:idhash:canonical and timestamp 20261002205744 and revision id 15644. Rendering was triggered because: page-view
330 -->
331</div></div>                    </article>
332                </div>
333            </div>
334        </div>
335
336        <!-- DSVGO Modal -->
337<div class="modal fade" id="consentModal" tabindex="-1" aria-labelledby="consentModalLabel" aria-hidden="true">
338    <div class="modal-dialog modal-lg modal-dialog-centered">
339        <div class="modal-content">
340            <div class="modal-header">
341                <h5 class="modal-title" id="consentModalLabel">Cookie-Einstellungen</h5>
342                <button type="button" class="btn-close" data-bs-dismiss="modal" aria-label="Schließen"></button>
343            </div>
344            <div class="modal-body">
345                <p>Wähle, welche Kategorien du zulassen möchtest. Notwendige Cookies sind immer aktiv.</p>
346                <form id="consent-form" class="list-group">
347                    <label class="list-group-item d-flex justify-content-between align-items-start">
348                        <div>
349                            <strong>Notwendig</strong><br>
350                            <small>Grundlegende Website-Funktionen.</small>
351                        </div>
352                        <input class="form-check-input" type="checkbox" checked disabled>
353                    </label>
354                    <label class="list-group-item d-flex justify-content-between align-items-start">
355                        <div>
356                            <strong>Statistik</strong><br>
357                            <small>Anonyme Analyse (z. B. Google Analytics).</small>
358                        </div>
359                        <input id="consent-statistics" class="form-check-input" type="checkbox">
360                    </label>
361                    <label class="list-group-item d-flex justify-content-between align-items-start">
362                        <div>
363                            <strong>Marketing</strong><br>
364                            <small>Google AdSense, personalisierte Werbung.</small>
365                        </div>
366                        <input id="consent-marketing" class="form-check-input" type="checkbox">
367                    </label>
368                    <label class="list-group-item d-flex justify-content-between align-items-start">
369                        <div>
370                            <strong>Externe Medien</strong><br>
371                            <small>YouTube-Videos, Google Maps.</small>
372                        </div>
373                        <input id="consent-media" class="form-check-input" type="checkbox">
374                    </label>
375                    <label class="list-group-item d-flex justify-content-between align-items-start">
376                        <div>
377                            <strong>Web-Schriften</strong><br>
378                            <small>Google Fonts für einheitliche Darstellung.</small>
379                        </div>
380                        <input id="consent-fonts" class="form-check-input" type="checkbox">
381                    </label>
382                </form>
383            </div>
384            <div class="modal-footer">
385                <button type="button" class="btn btn-outline-secondary" data-bs-dismiss="modal">Abbrechen</button>
386                <button type="button" class="btn btn-primary" id="modal-save">Speichern</button>
387            </div>
388        </div>
389    </div>
390</div>
391<footer id="footer" class="d-flex flex-column">
392
393    <div class="container">
394        <div class="row">
395            <div class="col-md-3">
396                <h5 class="h5-unten">Quick links</h5>
397                <ul class="list-unstyled quick-links">
398                    <li><a href="#cookies" data-bs-toggle="modal" data-bs-target="#consentModal"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Cookies verwalten</a></li>
399                    <li><a href="/stnfo.php"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Impressum</a></li>
400                    <li><a href="/stnfo_Datenschutz.php"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Datenschutz</a></li>
401                    <li><a href="https://www.evolution-mensch.de"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Evolution des Menschen</a></li>
402                    <li><a href="https://www.biologie-seite.de"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Biologie Seite</a></li>
403                    <li><a href="https://www.cosmos-indirekt.de/"><i class="fa fa-angle-double-right"></i>Physik für alle</a></li>
404                    <!--<li><i class="fa fa-angle-double-right"></i>IP: 94.130.143.98</li>-->
405                </ul>
406            </div>
407            <div class="col-md-9">
408                <div class="Wiki_ref my-auto" role="contentinfo"><div class="row"><div class="col-md-10 col-sm-10 col-11">Der Text dieser Seite basiert auf dem Artikel <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Lipofuszin" target="_blank">Lipofuszin</a> aus der freien Enzyklop&auml;
408die Wikipedia und ist unter der Lizenz <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Lizenzbestimmungen_Creative_Commons_Attribution-ShareAlike_3.0_Unported/DEED">„Creative Commons Attribution/Share Alike“</a> verfügbar. Die Liste der Autoren ist in der Wikipedia unter dieser <a href="http://de.wikipedia.org/w/wiki.phtml?action=history&amp;title=Lipofuszin" target="_blank">Seite</a> verf&uuml;gbar, der Artikel kann <a href="http://de.wikipedia.org/w/wiki.phtml?action=edit&amp;title=Lipofuszin" target="_blank">hier</a> bearbeitet werden. Informationen zu den Urhebern und zum Lizenzstatus eingebundener Mediendateien (etwa Bilder oder Videos) können im Regelfall durch Anklicken dieser abgerufen werden.</div><div class="col-md-2 col-sm-2 col-1 text-end"><img class="img-fluid" src="/chemie_144/skins/MyMiniBook/resources/poweredby_mediawiki.svg" alt="Powered by MediaWiki" style="width:100%; height:auto; max-width:150px;"></div></div>            </div>
409        </div>
410    </div>
411    <div class="mt-auto">
412        <p class="text-white text-center">&copy chemie-schule.de
413            2026        </p>
414    </div>
415</footer>
416        <nav class="nav_buttons"><a href="/KnowHow/Lipodystrophie">
417                <div class="leftSmall">
418                    <button type="button" class="btn btn-info">
419                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="16" height="16" fill="currentColor" class="bi bi-arrow-left-circle" viewBox="0 0 16 16">
420                            <path fill-rule="evenodd" d="M1 8a7 7 0 1 0 14 0A7 7 0 0 0 1 8m15 0A8 8 0 1 1 0 8a8 8 0 0 1 16 0m-4.5-.5a.5.5 0 0 1 0 1H5.707l2.147 2.146a.5.5 0 0 1-.708.708l-3-3a.5.5 0 0 1 0-.708l3-3a.5.5 0 1 1 .708.708L5.707 7.5z" />
421                        </svg>
422                    </button>
423                    </div>
424                </a><a href="/KnowHow/Lipolyse">
425                <div class="rightSmall">
426                    <button type="button" class="btn btn-info">
427                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="16" height="16" fill="currentColor" class="bi bi-arrow-right-circle" viewBox="0 0 16 16">
428                        <path fill-rule="evenodd" d="M1 8a7 7 0 1 0 14 0A7 7 0 0 0 1 8m15 0A8 8 0 1 1 0 8a8 8 0 0 1 16 0M4.5 7.5a.5.5 0 0 0 0 1h5.793l-2.147 2.146a.5.5 0 0 0 .708.708l3-3a.5.5 0 0 0 0-.708l-3-3a.5.5 0 1 0-.708.708L10.293 7.5z" />
429                        </svg>
430                    </button>
431                    </div>
432                </a>
433        <div class="scrollup">
434            <button type="button" class="btn btn-info">
435                <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="16" height="16" fill="currentColor" class="bi bi-arrow-up-circle" viewBox="0 0 16 16">
436                    <path fill-rule="evenodd" d="M1 8a7 7 0 1 0 14 0A7 7 0 0 0 1 8m15 0A8 8 0 1 1 0 8a8 8 0 0 1 16 0m-7.5 3.5a.5.5 0 0 1-1 0V5.707L5.354 7.854a.5.5 0 1 1-.708-.708l3-3a.5.5 0 0 1 .708 0l3 3a.5.5 0 0 1-.708.708L8.5 5.707z" />
437                </svg>
438            </button>
439        </div></nav>
439<script>(RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.config.set({"wgBackendResponseTime":166,"wgPageParseReport":{"limitreport":{"cputime":"0.014","walltime":"0.016","ppvisitednodes":{"value":142,"limit":1000000},"postexpandincludesize":{"value":883,"limit":2097152},"templateargumentsize":{"value":221,"limit":2097152},"expansiondepth":{"value":6,"limit":100},"expensivefunctioncount":{"value":0,"limit":100},"unstrip-depth":{"value":0,"limit":20},"unstrip-size":{"value":3696,"limit":5000000},"timingprofile":["100.00%    2.295      1 -total"," 53.69%    1.232      1 Vorlage:OMIM"," 38.73%    0.889      3 Vorlage:DOI"," 22.88%    0.525      1 Vorlage:Lang"]},"cachereport":{"timestamp":"20261002205744","ttl":86400,"transientcontent":false}}});});</script>
439
440</body>
441</html>

Line numbers count LF bytes from the start of the resource, as the search results do. Vendor segments are library code the classifier recognised; they are stored but not indexed. Bytes are shown as Latin1 characters, one per byte.